Касімаці, Сабіха

Матэрыял з Вікіпедыі - вольнай энцыклапедыі
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку
Сабіха Касімаці
алб. Sabiha Kasimati
Сабіха Касімаці.jpg
Дата нараджэння 15 верасня 1912 ( 1912-09-15 )
Месца нараджэння Эдзірнэ
Дата смерці 26 лютага 1951 ( 1951-02-26 ) (38 гадоў)
Месца смерці Тырана
Краіна Албанія Албанія
Навуковая сфера іхтыялогія
Месца працы Інстытут навуковых даследаванняў , Тырана
Альма-матэр Турынскі ўніверсітэт
Навуковы кіраўнік Селахудзін Тота
Вядомы як стваральніца каталога рыб албанскай акваторыі

Сабіха Касімаці ( алб. Sabiha Kasimati ; 15 верасня 1912, Эдзірнэ - 26 лютага 1951, Тырана ) - албанская навукоўца- іхтыёлаг , першая албанка, якая атрымала вышэйшую адукацыю. Школьная сяброўка Энвера Ходжы і палітычная суперніца яго рэжыму . Забіта Сігурымі падчас разні 1951 года . Пасля падзення камуністычнага рэжыму ў Албаніі рэабілітавана і пасмяротна ўзнагароджана ордэнам "Гонар нацыі" .

Адукацыя

Нарадзілася ў сям'і вядомага албанскага лекара Абдуррахмана Касімаці. Бацька і дзед Сабіхі былі вядомы як ліберальныя інтэлектуалы. З дзяцінства Сабіха Касімаці была арыентавана на атрыманне адукацыі, навуковую дзейнасць і грамадскую актыўнасць [1] .

У 1927 годзе Сабіха Касімаці паступіла ў французскі ліцэй у Корчы . Вучылася разам з Энверам Хаджэй , падтрымлівала з ім сяброўскія адносіны [2] . Скончыўшы ліцэй у 1930 , працавала школьнай настаўніцай. Выкладала французскую мову і этыку . З 1933 займалася заалагічнымі і іхтыялагічнымі даследаваннямі ў албана-амерыканскім інстытуце Кава .

Па дзяржаўнай стыпендыі ў 1935 годзе Сабіха Касімаці адправілася ў Італію . Вывучала біялогію і іхтыялогію ў Турынскім універсітэце . У 1940 г. абараніла доктарскую дысертацыю аб воднай фауне Албаніі. Сабіха Касімаці стала першай албанскай жанчынай, якая атрымала вышэйшую адукацыю.

Навуковая праца

Адмовіўшыся ад прапановы працаваць у ЗША , Сабіха Касімаці вярнулася на радзіму. Выкладала ў Інстытуце імя Донікі Кастрыёці . У 1940-х гадах знаходзілася на лячэнні ў Бальцана . У 1945 годзе вярнулася ў Албанію.

З 1947 года Сабіха Касімаці працавала ў тыранскім Інстытуце навуковых даследаванняў . Яе іхтыялагічныя работы адыгралі прыкметную ролю ў развіцці албанскай рыбалоўнай гаспадаркі. Склала каталог албанскіх рыб, які ўключаў 257 відаў.

Палітычная апазіцыйнасць

Сабіха Касімаці вельмі негатыўна ставілася да рэжыму , усталяванага албанскай кампартыяй (АПТ) . Асаблівае яе абурэнне выклікалі пераслед інтэлігенцыі. Яна адкрыта вяла адпаведныя размовы, патрабавала сустрэчы з Энверам Хаджам для адкрытага выказвання жорсткай крытыкі [3] .

19 лютага 1951 года члены антыкамуністычнай падпольнай арганізацыі Нацыянальнае адзінства Хюсен Лула і Казім Лачы ўчынілі выбух у пасольстве СССР у Тыране. Ахвяр і сур'ёзных разбурэнняў тэракт не пацягнуў. Аднак палітбюро ЦК АПТ на экстраным паседжанні прыняло рашэнне аб шырокамаштабных рэпрэсіях і пакараннях апазіцыянераў . У складзены спіс уключалася імя Сабіхі Касімаці [4] . 20 лютага яна была арыштаваная Сігурымі .

Арышт і забойства

Сабіха Касімаці валодала цвёрдым характарам і на следстве трымалася мужна. Яна пацьвердзіла сваю варожасьць да камуністычнага рэжыму.

Я супраць "народнай улады", я адпрэчваю яе ідэалогію. Ніколі не верыла ў прагрэсіўнасць рэвалюцыйнага сацыялізму. Я вывучала біялогію, і таму прыхільніца натуральнай эвалюцыі. Шлях жа да сацыялізму – гвалт, які знішчае дэмакратыю!
Сабіха Касімаці [5]

Арыштаваным фактычна не прад'яўлялася канкрэтных абвінавачванняў і не праводзілася нават фармальны суд. У ноч на 26 лютага 1951 года Сабіха Касімаці была расстраляная Сігурымі ў складзе групы з 21 чалавека. Яна была адзінай жанчынай сярод ахвяр бязсуднага пакарання.

Памяць

У 1991 годзе , падчас дэмантажу камуністычнага рэжыму ў Албаніі , якія загінулі ў лютаўскай разні 1951 былі афіцыйна прызнаныя невінаватымі. У 2008 годзе прэзідэнт Албаніі Бамір Топі выдаў указ аб іх пасмяротным узнагароджанні ордэнам «Гонар нацыі» [6] .

Глядзіце таксама

Нататкі